तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके नवमः प्रपाठकः (अश्वमेधं-हविर्धानम्)

(अश्वमेधस्य द्वितीय-तृतीया हर्विधानम्)

T.B.3.9.1.1

प्र॒जाप॑ति-रश्वमे॒धम॑सृजत । सो᳚ऽस्माथ्सृ॒ष्टो-ऽपा᳚क्रामत् ।

तम॑ष्टाद॒शिभि॒रनु॒ प्रायु॑ङ्क्त । तमा᳚प्नोत् । तमा॒प्त्वा ऽष्टा॑द॒शिभि॒रवा॑रुन्ध ।

यद॑ष्टाद॒शिन॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । य॒ज्ञमे॒व तैरा॒प्त्वा यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥

स॒म् ँव॒थ्स॒रस्य॒ वा ए॒षा प्र॑ति॒मा । यद॑ष्टाद॒शिनः॑ ।

द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तवः॑ । 1 (10)

T.B.3.9.1.2

स॒म् ँव॒थ्स॒रो᳚ऽष्टाद॒शः । यद॑ष्टाद॒शिन॑ आल॒भ्यन्ते॑ ।

स॒म् ँव॒थ्स॒रमे॒व तैरा॒प्त्वा यजमा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥

अ॒ग्नि॒ष्ठे᳚ ऽन्यान् प॒शूनु॑पा-क॒रोति॑ ।

इत॑रेषु॒ यूपे᳚ष्वष्टाद॒शिनो-ऽजा॑मित्वाय ॥

नव॑ न॒वाल॑भ्यन्ते सवीर्य॒त्वाय॑ ॥ यदा॑र॒ण्यैः सᳺ॑ स्था॒पये᳚त् ।

व्यव॑स्येतां पिता पु॒त्रौ । व्यद्ध्वा॑नः क्रामेयुः ।

विदू॑रं॒ ग्राम॑यो र्ग्रामा॒न्तौ स्या॑ताम् । 2 (10)

T.B.3.9.1.3

ऋ॒क्षीकाः᳚ पुरुषव्या॒घ्राः प॑रिमो॒षिण॑ आव्या॒धिनी॒-स्तस्क॑रा॒

अर॑ण्ये॒ष्वा-जा॑येरन्न् ॥

तदा॑हुः । अप॑शवो॒ वा ए॒ते । यदा॑र॒ण्याः ।

यदा॑र॒ण्यैः सᳺ॑स्था॒पये᳚त । क्षि॒प्रे यज॑मान॒-मर॑ण्यं मृ॒तꣳ ह॑रेयुः ।

अर॑ण्यायतना॒ ह्या॑र॒ण्याः प॒शव॒ इति॑ । यत्प॒शून्नालभे॑त ।

अन॑वरुद्धा अस्य प॒शवः॑ स्युः । यत्पर्य॑ग्नि-कृतानुथ्सृ॒जेत् । 3 (10)

T.B.3.9.1.4

य॒ज्ञ॒वे॒श॒सं कु॑र्यात् ॥ यत्प॒शूना॒लभ॑ते । तेनै॒व प॒शूनव॑रुन्धे ।

यत्पर्य॑ग्नि-कृतानुथ्सृ॒जत्य-य॑ज्ञवेशसाय ।

अव॑रुद्धा अस्य प॒शवो॒ भव॑न्ति ।

न य॑ज्ञवेश॒ संभ॑वति । न यज॑मान॒-मर॑ण्यं मृ॒तꣳ ह॑रन्ति ॥

ग्रा॒म्यैः सᳺस्था॑पयति । ए॒ते वै प॒शवः॒ क्षेमो॒ नाम॑ ।

सं पि॑ता पु॒त्राव व॑स्यतः ( ) । समद्ध्वा॑नः क्रामन्ति ।

स॒म॒न्ति॒कं ग्राम॑यो-र्ग्रामा॒न्तौ भ॑वतः ।

नर्क्षीकाः᳚ पुरुषव्या॒घ्राः प॑रिमो॒षिण॑ आव्या॒धिनी॒-स्तस्क॑रा॒

अर॑ण्ये॒॒ष्वा जा॑यन्ते ॥ 4 (13)

(ऋ॒तवः॑ - स्याता - मुथ्सृ॒जेथ् - स्य॑त॒स्त्रीणि॑ च)(A1)

T.B.3.9.2.1

प्र॒जाप॑तिर-कामयतो॒भौ लो॒काव-व॑रुन्धी॒येति॑ ।

स ए॒तानु॒भया᳚न् प॒शून॑ पश्यत् । ग्रा॒म्याᳺश्चा॑-र॒ण्याᳺश्च॑ । तानाल॑भत ।

तैर्वै स उ॒भौ लो॒काव वा॑रुन्ध । ग्रा॒म्यैरे॒व प॒शुभि॑रि॒मं ँलो॒कम वा॑रुन्ध ।

आ॒र॒ण्यैर॒मुम् । यद्ग्रा॒म्यान् प॒शूना॒लभ॑ते ।

इ॒ममे॒व तैर्लो॒कमव॑रुन्धे । यदा॑र॒ण्यान् । 5 (10)

T.B.3.9.2.2

अ॒मुं तैः ॥ अन॑वरुद्धो॒ वा ए॒तस्य॑ सम् ँवथ्स॒र इत्या॑हुः ।

य इ॒त इ॒तश्चातुर्मा॒स्यानि॑ स॒म् ँवथ्स॒रं (सम् ँवथ्स॒रं) प्र॑यु॒ङ्क्त इति॑ ।

ए॒तावा॒न्॒. वै स॑म् ँवथ्स॒रः । यच्चा॑तुर्मा॒स्यानि॑ ।

यदे॒ते चातु॑र्मा॒स्याः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ ।

प्र॒त्यक्ष॑मे॒व तैः स॑म् ँवथ्स॒रं यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे । ॥

वि वा ए॒ष प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्. ऋद्ध्यते ।

यः स॑म् ँवथ्स॒रं प्र॑यु॒ङ्क्ते । स॒म् ँव॒थ्स॒रः सु॑व॒र्गो लो॒कः । 6 (10)

T.B.3.9.2.3

सु॒व॒र्गं तु लो॒कं नाप॑राद्ध्नोति । प्र॒जा वै प॒शव॑ एकाद॒शिनी᳚ ।

यदे॒त ऐ॑कादशि॒नाः प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ ।

सा॒क्षादे॒व प्र॒जां प॒शून्. यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥

प्र॒जाप॑ति-र्वि॒राज॑मसृजत । सा सृ॒ष्टाऽश्व॑मे॒धं प्रावि॑शत् ।

तां द॒शिभि॒रनु॒ प्रायु॑ङ्क्त । तामा᳚प्नोत् ।

तामा॒प्त्वा द॒शिभि॒रवा॑रुन्ध । यद्द॒शिन॑ आल॒भ्यन्ते᳚ । 7 (10)

T.B.3.9.2.4

वि॒राज॑मे॒व तैरा॒प्त्वा यज॑मा॒नो-ऽव॑रुन्धे ॥

एका॑दश द॒शत॒ आल॑भ्यन्ते । एका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुप् ।

त्रैष्टु॑भाः प॒शवः॑ । प॒शूने॒वाव॑रुन्धे ॥

वै॒श्व॒दे॒वो वा अश्वः॑। ना॒ना॒दे॒व॒त्याः᳚ प॒शवो॑ भवन्ति ।

अश्व॑स्य सर्व॒त्वाय॑ । नाना॑रूपा भवन्ति । तस्मा॒न्नाना॑रूपाः प॒शवः॑( ) ।

ब॒हु॒रू॒पा भ॑वन्ति । तस्मा᳚द् बहुरू॒पाः प॒शवः॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 8 (12)

(आ॒र॒ण्यान्- ँलो॒को-द॒शिन॑ आल॒भ्यन्ते॒-नाना॑रूपाः प॒शवो॒ द्वे च॑) (A2)

T.B.3.9.3.1

अ॒स्मै वै लो॒काय॑ ग्रा॒म्याः प॒शव॒ आल॑भ्यन्ते । अ॒मुष्मा॑ आर॒ण्याः ।

यद्ग्रा॒म्यान् प॒शूना॒लभ॑ते । इ॒ममे॒व तैर्लो॒कमव॑रुन्धे । यदा॑र॒ण्यान् ।

अ॒मुं तैः । उ॒भया᳚न् प॒शूनाल॑भते । ग्रा॒म्याᳺश्चा॑-र॒ण्याᳺश्च॑ ।

उ॒भयो᳚र् लो॒कयो॒र व॑रुद्ध्यै । उ॒भया᳚न् प॒शूनाल॑भते । 9 (10)

T.B.3.9.3.2

ग्रा॒म्याᳺश्चा॑-र॒ण्याᳺश्च॑ । उ॒भय॑स्या॒-न्नाद्य॒स्या-व॑रुद्ध्यै ।

उभया᳚न् प॒शूनालभते । ग्राम्याᳺश्चा॑र॒ण्याᳺश्च॑ ।

उ॒भये॑षां पशू॒नामव॑रुद्ध्यै ॥ त्रय॑स्त्रयो भवन्ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः ।

ए॒षां ँलो॒काना॒माप्त्यै᳚ ॥ ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति । कस्मा᳚थ्स॒त्यात् । 10 (10)

T.B.3.9.3.3

अ॒स्मिन् ँलो॒के ब॒हवः॒ कामा॒ इति॑ ।

यथ्स॑मा॒नीभ्यो॑ दे॒वता᳚भ्यो॒-ऽन्ये᳚ऽन्ये प॒शव॑ आल॒भ्यन्ते᳚ ।

अ॒स्मिन्ने॒व तल्लो॒के कामा᳚न्दधाति ।

तस्मा॑द॒स्मिन्- ँलो॒के ब॒हवः॒ कामाः᳚ ॥

त्र॒या॒णां त्र॑याणाꣳ स॒ह व॒पा जु॑होति । त्र्या॑वृतो॒ वै दे॒वाः ।

त्र्या॑वृत इ॒मे लो॒काः । ए॒षां ँलो॒काना॒माप्त्यै᳚ । ए॒षां ँलो॒कानां॒ क्लृप्त्यै᳚ ॥

पर्य॑ग्नि-कृता-नार॒ण्या-नुथ्सृ॑ज॒न्त्यहिꣳ॑सायै ( ) ॥ 11 (10)

(अव॑रुद्ध्या उ॒भया᳚न् प॒शूनाल॑भते - स॒त्या - दहिꣳ॑सायै)(A3)

T.B.3.9.4.1

यु॒ञ्जन्ति॑ ब्र॒द्ध्नमित्या॑ह । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्यो ब्र॒द्ध्नः ।

आ॒दि॒त्य-मे॒वास्मै॑ युनक्ति । अ॒रु॒षमित्या॑ह । अ॒ग्निर्वा अ॑रु॒षः ।

अ॒ग्निमे॒वास्मै॑ युनक्ति । चर॑न्त॒मित्या॑ह । वा॒युर्वै चरन्न्॑ ।

वा॒युमे॒वास्मै॑ युनक्ति । परि॑त॒स्थुष॒ इत्या॑ह । 12 (10)

T.B.3.9.4.2

इ॒मे वै लो॒काः परि॑त॒स्थुषः॑ । इ॒माने॒वास्मै॑ लो॒कान्. यु॑नक्ति ॥

रोच॑न्ते रोच॒ना दि॒वीत्या॑ह । नक्ष॑त्राणि॒ वै रो॑च॒ना दि॒वि ।

नक्ष॑त्राण्ये॒वास्मै॑ रोचयति ॥ यु॒ञ्जन्त्य॑स्य॒ काम्येत्या॑ह ।

कामा॑ने॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ हरी॒ विप॑क्ष॒सेत्या॑ह ।

इ॒मे वै हरी॒ विप॑क्षसा । इ॒मे ए॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ 13 (10)

T.B.3.9.4.3

शोणा॑ धृ॒ष्णू नृ॒वाह॒सेत्या॑ह । अ॒हो॒रा॒त्रे वै नृ॒वाह॑सा ।

अ॒हो॒रा॒त्रे ए॒वास्मै॑ युनक्ति ॥ ए॒ता ए॒वास्मै॑ दे॒वता॑ युनक्ति ।

सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥

के॒तुं कृ॒ण्वन्न॑-के॒तव॒ इति॑ द्ध्व॒जं प्रति॑मुञ्चति ।

यश॑ ए॒वैन॒ꣳ॒ राज्ञां᳚ गमयति ॥

जी॒मूत॑स्येव भवति॒ प्रती॑क॒मित्या॑ह । य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् ॥

ये ते॒ पन्था॑नः सवितः पू॒र्व्यास॒ इत्य॑द्ध्व॒र्यु-र्यज॑मानं

 ँवाचयत्य॒भिजि॑त्यै ॥ 14 (10)

T.B.3.9.4.4

परा॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञ ए॑ति । यस्य॑ प॒शुरु॒पा-कृ॑तो॒-ऽन्यत्र॒ वेद्या॒ एति॑ ।

एतᳺ स्तो॑तरे॒तेन॑ प॒था पुन॒रश्व॒-माव॑र्तयासि न॒ इत्या॑ह ।

वा॒युर्वै स्तोता᳚ । वा॒युमे॒वास्य॑ प॒रस्ता᳚द्-दधा॒त्यावृ॑त्त्यै ॥

यथा॒ वै ह॒विषो॑ गृही॒तस्य॒ स्कन्द॑ति । ए॒वं ँवा ए॒तदश्व॑स्य स्कन्दति ।

यद॑स्यो॒पाकृ॑तस्य॒ लोमा॑नि॒ शीय॑न्ते । यद्वाले॑षु का॒चाना॒वय॑न्ति ।

लोमा᳚न्ये॒वास्य॒ तथ्संभ॑रन्ति ॥ 15 (10)

T.B.3.9.4.5

भूर्भुव॒स्सुव॒रिति॑ प्राजाप॒त्या-भि॒राव॑यन्ति । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ ।

स्वयै॒वैनं॑ दे॒वत॑या॒ सम॑द्‌र्धयन्ति ॥ भूरिति॒ महि॑षी । भुव॒ इति॑ वा॒वाता᳚ ।

सुव॒रिति॑ परिवृ॒क्ती । ए॒षां ँलो॒काना॑-म॒भिजि॑त्यै ॥

हि॒र॒ण्ययाः᳚ का॒चा भ॑वन्ति । ज्योति॒र्वै हिर॑ण्यम् । रा॒ष्ट्रम॑श्वमे॒धः । 16 (10)

T.B.3.9.4.6

ज्योति॑श्चै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रं च॑ स॒मीची॑ दधाति ॥ स॒हस्रं॑ भवन्ति ।

स॒हस्र॑ सम्मितः सुव॒र्गो लो॒कः । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥

अप॒ वा ए॒तस्मा॒त्तेज॑ इन्द्रि॒यं प॒शवः॒ श्रीः क्रा॑मन्ति ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

वस॑वस्त्वा-ऽञ्जन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॒सेति॒ महि॑ष्य॒भ्य॑नक्ति ।

तेजो॒ वा आज्य᳚म् । तेजो॑ गाय॒त्री । तेज॑सै॒वास्मै॒ तेजोऽव॑रुन्धे । 17 (10)

T.B.3.9.4.7

रु॒द्रास्त्वा᳚-ऽञ्जन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॒सेति॑ वा॒वाता᳚ । तेजो॒ वा आज्य᳚म् ।

इ॒न्द्रि॒यं त्रि॒ष्टुप् । तेज॑सै॒वास्मा॑ इन्द्रि॒यमव॑रुन्धे ।

आ॒दि॒त्या-स्त्वा᳚-ऽञ्जन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॒सेति॑ परिवृ॒क्ती ।

तेजो॒ वा आज्य᳚म् । प॒शवो॒ जग॑ती ।

तेज॑सै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑रुन्धे ॥

पत्न॑यो॒-ऽभ्य॑ञ्जन्ति । श्रि॒या वा ए॒तद् रू॒पम् । 18 (10)

T.B.3.9.4.8

यत्पत्न॑यः । श्रिय॑-मे॒वास्मि॒न् तद्द॑धति ।

नास्मा॒त्तेज॑ इन्द्रि॒यं प॒शवः॒ श्रीरप॑क्रामन्ति ॥

लाजी(3)ञ्छाची(3)न्. यशो॑ म॒मा ँ(4) इत्यति॑रिक्त॒-मन्न॒मश्वा॑यो॒ पाह॑रन्ति ।

प्र॒जामे॒वान्ना॒दीं कु॑र्वते ॥

ए॒तद्दे॑वा॒ अन्न॑मत्तै॒त-दन्न॑मद्धि प्रजापत॒ इत्या॑ह ।

प्र॒जाया॑मे॒वान्नाद्यं॑ दधते ॥

यदि॒ नाव॒जिघ्र᳚त् । अ॒ग्निः प॒शुरा॑सी॒दित्यव॑-घ्रापयेत् ।

अव॑ है॒व जि॑घ्रति ( ) ॥

आक्रान॑. वा॒जी क्रमै॒रत्य॑-क्रमीद्वा॒जी द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठं पृ॑थि॒वी

स॒धस्थ॒मित्यश्व॒-मनु॑मन्त्रयते ।

ए॒षां ँलो॒काना॑-म॒भिजि॑त्यै ॥

समि॑द्धो अ॒ञ्जन्कृद॑रं मती॒ना-मित्यश्व॑स्या॒ प्रियो॑ भवन्ति

सरूप॒त्वाय॑ ॥ 19 (13)

(परि॑त॒स्थुष॒ इत्या॑हे॒ - मे ए॒वास्मै॑ युनक्त्य॒ - भिजि॑त्यै-भर-न्त्यश्वमे॒धो - रु॑न्धे - रू॒पम् - जि॑घ्रति॒ त्रीणि॑ च) (A4)

T.B.3.9.5.1

तेज॑सा॒ वा ए॒ष ब्र॑ह्मवर्च॒सेन॒ व्यृ॑द्ध्यते । यो᳚-ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

होता॑ च ब्र॒ह्मा च॑ ब्र॒ह्मोद्यं॑ ँवदतः ।

तेज॑सा चै॒वैनं॑ ब्रह्मवर्च॒सेन॑ च॒ सम॑द्‌र्धयतः ॥ द॒क्षि॒ण॒तो ब्र॒ह्मा भ॑वति ।

द॒क्षि॒ण॒त आ॑यतनो॒ वै ब्र॒ह्मा । बा॒र्॒.ह॒स्प॒त्यो वै ब्र॒ह्मा ।

ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वास्य॑ दक्षिण॒तो (दक्षि॒णतो) द॑धाति ।

तस्मा॒द्-दक्षि॒णोऽद्‌र्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः ॥

उ॒त्त॒र॒तो होता॑ भवति । 20 (10)

T.B.3.9.5.2

उ॒त्त॒र॒त आ॑यतनो॒ वै होता᳚ । आ॒ग्ने॒यो वै होता᳚ । तेजो॒ वा अ॒ग्निः ।

तेज॑ ए॒वास्यो᳚त्तर॒तो द॑धाति । तस्मा॒दुत्त॒रोऽद्‌र्ध॑-स्तेज॒स्वित॑रः ॥

यूप॑म॒भितो॑ वदतः । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यो॑ वै यूपः॑ ।

यज॑मानमे॒व तेज॑सा च ब्रह्मवर्च॒सेन॑ च॒ सम॑द्‌र्धयतः ॥

किᳺ स्वि॑दासीत्-पू॒र्वचि॑त्ति॒-रित्या॑ह ।

द्यौर्वै वृष्टिः॑ पू॒र्वचि॑त्तिः। 21 (10)

T.B.3.9.5.3

दिव॑मे॒व वृष्टि॒मव॑रुन्धे ॥ किᳺ स्वि॑दासीद्-बृ॒हद्वय॒ इत्या॑ह ।

अश्वो॒ वै बृ॒हद्वयः॑ । अश्व॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥

किᳺ स्वि॑दासीत्-पिशङ्गि॒लेत्या॑ह । रात्रि॒र्वै पि॑शङ्गि॒ला ।

रात्रि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ किᳺ स्वि॑दासीत्-पिलिप्पि॒लेत्या॑ह ।

श्रीर्वै पि॑लिप्पि॒ला । अ॒न्नाद्य॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 22 (10)

T.B.3.9.5.4

कः स्वि॑देका॒की च॑र॒तीत्या॑ह । अ॒सौ वा आ॑दि॒त्य ए॑का॒की च॑रति ।

तेज॑ ए॒वाव॑रुन्धे ॥ क उ॑ स्विज्जायते॒ पुन॒रित्या॑ह ।

च॒न्द्रमा॒ वै जा॑यते॒ पुनः॑ । आयु॑रे॒वाव॑रुन्धे ॥

किᳺ स्वि॑द्धि॒मस्य॑ भेष॒जमित्या॑ह ।

अ॒ग्निर्वै हि॒मस्य॑ भेष॒जम् । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समे॒वाव॑रुन्धे ॥

किᳺ स्वि॑दा॒-वप॑नं म॒हदित्या॑ह । 23 (10)

T.B.3.9.5.5

अ॒यं ँवै लो॒क आ॒वप॑नं म॒हत् । अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑तिष्ठति ॥

पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ पर॒मन्तं॑ पृथि॒व्या इत्या॑ह । वेदि॒र्वै परोऽन्तः॑ पृथि॒व्याः ।

वेदि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ भुव॑नस्य॒ नाभि॒मित्या॑ह ।

य॒ज्ञो वै भुव॑नस्य॒ नाभिः॑ । य॒ज्ञमे॒वाव॑रुन्धे ॥

पृ॒च्छामि॑ त्वा॒ वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेत॒ इत्या॑ह ।

सोमो॒ वै वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेतः॑ ( ) । सो॒म॒पी॒थ-मे॒वाव॑रुन्धे ॥

पृ॒च्छामि॑ वा॒चः प॑र॒मं ँव्यो॑मेत्या॑ह । ब्रह्म॒ वै वा॒चः प॑र॒मं ँव्यो॑म ।

ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 24 (14)

(होता॑ भवति॒ - वै वृष्टिः॑ पू॒र्वचि॑त्ति - र॒न्नाद्य॑मे॒वाव॑रुन्धे - म॒हदित्या॑ह॒ - सोमो॒ वै वृष्णो॒ अश्व॑स्य॒ रेत॑श्च॒त्वारि॑ च) (A5)

T.B.3.9.6.1

अप॒ वा ए॒तस्मा᳚-त्प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ व्या॒नाय॒ स्वाहेति॑ संज्ञ॒प्यमा॑न॒ आहु॑ती-र्जुहोति ।

प्रा॒णाने॒वास्मि॑न्दधाति । नास्मा᳚त्प्रा॒णा अप॑क्रामन्ति ॥

अव॑न्तीः॒-स्थाव॑न्ती-स्त्वा-ऽवन्तु । प्रि॒यं त्वा᳚ प्रि॒याणा᳚म् ।

वर्.षि॑ष्ठ॒माप्यानाम् । नि॒धी॒नां त्वा॑ निधि॒पतिꣳ॑ हवामहे

वसोम॒-मेत्या॑ह । अपै॒वास्मै॒ तद्ध्नु॑वते । 25 (10)

T.B.3.9.6.2

अथो॑ धु॒वन्त्ये॒वैन᳚म् । अथो॒ न्ये॑वास्मै᳚ ह्नुवते ॥ त्रिः परि॑यन्ति ।

त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒भ्य ए॒वैनं॑ ँलो॒केभ्यो॑ धुवते ॥

त्रिः पुनः॒ परि॑यन्ति । षट्-थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ।

ऋ॒तुभि॑रे॒वैनं॑ धुवते ॥ अप॒ वा ए॒तेभ्यः॑ प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति । 26 (10)

T.B.3.9.6.3

ये य॒ज्ञे धुव॑नं त॒न्वते᳚ । न॒व॒कृत्वः॒ परि॑यन्ति । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः ।

प्रा॒णाने॒वात्मन्द॑धते । नैभ्यः॑ प्रा॒णा अप॑क्रामन्ति ॥

अम्बे॒ अम्बा॒ल्यम्बि॑क॒ इति॒ पत्नी॑मु॒दान॑यति । अह्व॑तै॒वैना᳚म् ॥

सुभ॑गे॒ काम्पी॑ल-वासि॒नीत्या॑ह । तप॑ ए॒वैना॒-मुप॑नयति ॥

सु॒व॒र्गे लो॒के सम्प्रोर्ण्वा॑था॒-मित्या॑ह । 27 (10)

T.B.3.9.6.4

सु॒व॒र्गमे॒वैनां᳚ ँलो॒कं ग॑मयति ॥

आऽहम॑जानि गर्भ॒धमा त्वम॑जासि गर्भ॒धमित्या॑ह ।

प्र॒जा वै प॒शवो॒ गर्भः॑ । प्र॒जामे॒व प॒शूना॒त्मन्ध॑त्ते ॥

दे॒वा वा अ॑श्वमे॒धे पव॑माने । सु॒व॒र्गं ँलो॒कं न प्राजा॑नन्न् ।

तमश्वः॒ प्राजा॑नात् । यथ्सू॒चीभि॑-रसिप॒था-न्क॒ल्पय॑न्ति ।

सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै ॥ गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुब्जग॒तीत्या॑ह । 28 (10)

T.B.3.9.6.5

य॒था॒ य॒जुरे॒वैतत् ॥ त्र॒य्यः सू॒च्यो॑ भवन्ति ।

अ॒य॒स्मय्यो॑ रज॒ता हरि॑ण्यः । अ॒स्य वै लो॒कस्य॑ रू॒पम॑य॒स्मय्यः॑ ।

अ॒न्तरि॑क्षस्य रज॒ताः । दि॒वो हरि॑ण्यः । दिशो॒ वा अ॑य॒स्मय्यः॑ ।

अ॒वा॒न्त॒र॒दि॒शा र॑ज॒ताः । ऊ॒द्‌र्ध्वा हरि॑ण्यः ।

दिश॑ ए॒वास्मै॑ कल्पयति ( ) ॥

कस्त्वा᳚-छ्यति॒ कस्त्वा॒ विशा॒स्ती-त्या॒हा हिꣳ॑सायै ॥ 29 (11)

(ह्नु॒व॒ते॒-क्रा॒म॒-न्त्यू॒र्ण्वा॒था॒मित्या॑ह॒-जग॒तीत्या॑ह-कल्पय॒त्येकं॑ च) (A6)

T.B.3.9.7.1

अप॒ वा ए॒तस्मा॒च्छ्री रा॒ष्ट्रं क्रा॑मति । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

ऊ॒द्‌र्ध्वामे॑ना॒-मुच्छ्र॑यता॒-दित्या॑ह । श्रीर्वै रा॒ष्ट्रम॑श्वमे॒धः ।

श्रिय॑मे॒वास्म॑ रा॒ष्ट्रमू॒द्‌र्ध्व-मुच्छ्र॑यति ॥ वे॒णु॒भा॒रं गि॒रावि॒-वेत्या॑ह ।

रा॒ष्ट्रं ँवै भा॒रः । रा॒ष्ट्रमे॒वास्मै॒ पर्यू॑हति ॥

अथा᳚स्या॒ मद्ध्य॑मेधता॒-मित्या॑ह । श्रीर्वै रा॒ष्ट्रस्य॒ मद्ध्य᳚म् । 30 (10)

T.B.3.9.7.2

श्रिय॑मे॒वा-व॑रुन्धे ॥ शी॒ते वाते॑ पु॒नन्नि॒-वेत्या॑ह ।

क्षेमो॒ वै रा॒ष्ट्रस्य॑ शी॒तो वातः॑ । क्षेम॑मे॒वा-व॑रुन्धे ॥

यद्ध॑रि॒णी यव॒मत्तीत्या॑ह । विड्वै ह॑रि॒णी । रा॒ष्ट्रं ँयवः॑ ।

विशं॑ चै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रं च॑ स॒मीची॑ दधाति ॥

न पु॒ष्टं प॒शु म॑न्यत॒ इत्या॑ह ।

तस्मा॒द् राजा॑ प॒शून्न पुष्य॑ति ॥ 31 (10)

T.B.3.9.7.3

शू॒द्रा यदर्य॑जारा॒ न पोषा॑य धनाय॒तीत्या॑ह ।

तस्मा᳚-द्वैशीपु॒त्रं नाभिषि॑ञ्चन्ते ॥ इ॒यं ँय॒का श॑कुन्ति॒केत्या॑ह ।

विड्वै श॑कुन्ति॒का । रा॒ष्ट्रम॑श्वमे॒धः ।

विशं॑ चै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रं च॑ स॒मीची॑ दधाति ॥

आ॒हल॒मिति॒ सर्प॒तीत्या॑ह । तस्मा᳚द् रा॒ष्ट्राय॒ विशः॑ सर्पन्ति ॥

आह॑तं ग॒भे पस॒ इत्या॑ह । विड्वै गभः॑ । 32 (10)

T.B.3.9.7.4

रा॒ष्ट्रं पसः॑ । रा॒ष्ट्रम॒व वि॒श्याह॑न्ति । तस्मा᳚द् रा॒ष्ट्रं ँविशं॒ घातु॑कम् ॥

मा॒ता च॑ ते पि॒ता च॑ त॒ इत्या॑ह । इ॒यं ँवै मा॒ता । अ॒सौ पि॒ता ।

आ॒भ्यामे॒वैनं॒ परि॑ददाति ॥ अग्रं॑ ँवृ॒क्षस्य॑ रोहत॒ इत्या॑ह ।

श्रीर्वै व॒क्षस्याग्र᳚म् । श्रिय॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ 33 (10)

T.B.3.9.7.5

प्रसु॑ला॒मीति॑ ते पि॒ता ग॒भे मु॒ष्टिम॑तꣳसय॒-दित्या॑ह । विड्वै गभः॑ ।

रा॒ष्ट्रं मु॒ष्टिः । रा॒ष्ट्रमे॒व वि॒श्याह॑न्ति । तस्मा᳚द् रा॒ष्ट्रं ँविशं॒ घातु॑कम् ॥

अप॒ वा ए॒तेभ्यः॑ प्रा॒णाः क्रा॑मन्ति । ये य॒ज्ञेऽपू॑तं॒ ँवद॑न्ति ।

द॒धि॒क्राव्.ण्णो॑ अकारिष॒मिति॑ सुरभि॒-मती॒मृचं॑ ँवदन्ति ।

प्रा॒णा वै सु॑र॒भयः॑ । प्रा॒णाने॒वात्मन्द॑धते ( ) ।

नैभ्यः॑ प्रा॒णा अप॑क्रामन्ति ॥

आपो॒ हिष्ठा म॑यो॒भुव॒ इत्य॒द्भिर्मा᳚र्जयन्ते । आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ।

दे॒वता॑भिरे॒-वात्मानं॑ पवयन्ते ॥ 34 (14)

(रा॒ष्ट्रस्य॒ मद्ध्य॒म् - पुष्य॑ति॒ - गभो॑ - रुन्धे - दधते च॒त्वारि॑ च) (A7)

T.B.3.9.8.1

प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाः सृ॒ष्ट्वा प्रे॒णाऽनु॒ प्रावि॑शत् ।

ताभ्यः॒ पुनः॒ संभ॑वितुं॒ नाश॑क्नोत् । सो᳚ऽब्रवीत् । ऋ॒द्ध्नव॒दिथ्सः ।

यो मे॒तः पुनः॑ सं॒भर॒दिति॑ । तं दे॒वा अ॑श्वमे॒धेनै॒व सम॑भरन्न् ।

ततो॒ वै त आ᳚द्‌र्ध्नुवन्न् । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

प्र॒जाप॑तिमे॒व संभ॑रत्यृ॒द्ध्नोति॑ ॥ पुरु॑ष॒माल॑भते । 35 (10)

T.B.3.9.8.2

वै॒रा॒जो वै पुरु॑षः । वि॒राज॑-मे॒वाल॑भते । अथो॒ अन्नं॒ ँवै वि॒राट् ।

अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ अश्व॒माल॑भते । प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ ।

प्र॒जाप॑ति-मे॒वाल॑भते । अथो॒ श्रीर्वा एक॑शफम् ।

श्रिय॑-मे॒वाव॑रुन्धे ॥ गामाल॑भते । 36 (10)

T.B.3.9.8.3

य॒ज्ञो वै गौः । य॒ज्ञमे॒वाल॑भते । अथो॒ अन्नं॒ ँवै गौः । अन्न॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥

अ॒जा॒वी आल॑भते भू॒म्ने । अथो॒ पुष्टि॒र्वै भू॒मा ।

पुष्टि॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥ पर्य॑ग्निकृतं॒ पुरु॑षं चार॒ण्याᳺ-श्चोथ् सृ॑ज॒न्त्यहिꣳ॑सायै ॥

उ॒भौ वा ए॒तौ प॒शू आल॑भ्येते । यश्चा॑व॒मो यश्च॑ पर॒मः ( ) ।

ते᳚ऽस्यो॒भये॑ य॒ज्ञे ब॒द्धाः । अ॒भीष्टा॑ अ॒भिप्री॑ताः ।

अ॒भिजि॑ता अ॒भिहु॑ता भवन्ति ॥ नैनं॑ द॒ङ्क्ष्णवः॑ प॒शवो॑ य॒ज्ञे ब॒द्धाः ।

अ॒भीष्टा॑ अ॒भिप्री॑ताः । अ॒भिजि॑ता अ॒भिहु॑ता हिꣳसन्ति ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । य उ॑ चैनमे॒वं ँवेद॑ ॥ 37 (18)

(ल॒भ॒ते॒ - गामाल॑भते - पर॒मो᳚ऽष्टौ च॑) (A8)

T.B.3.9.9.1

प्र॒थ॒मेन॒ वा ए॒ष स्तोम॑न रा॒द्ध्वा ।

च॒तु॒ष्टो॒मेन॑ कृ॒तेनाया॑ना॒-मुत्त॒रेऽहन्न्॑ ।

ए॒क॒वि॒ꣳ॒शे प्र॑ति॒ष्ठायां॒ प्रति॑तिष्ठति ॥

ए॒क॒वि॒ꣳ॒शा-त्प्र॑ति॒ष्ठाया॑ ऋ॒तून॒न्वारो॑हति ।

ऋ॒तवो॒ वै पृ॒ष्ठानि॑ । ऋ॒तवः॑ सम् ँवथ्स॒रः ।

ऋ॒तुष्वे॒व स॑म् ँवथ्स॒रे प्र॑ति॒ष्ठाय॑ । दे॒वता॑ अ॒भ्यारो॑हति ।

शक्व॑रयः पृ॒ष्ठं भ॑वन्त्य॒-न्यद॑न्य॒-च्छन्दः॑ ।

अ॒न्ये᳚ऽन्ये॒ वा ए॒ते प॒शव॒ आल॑भ्यन्ते । 38 (10)

T.B.3.9.9.2

उ॒तेव॑ ग्रा॒म्याः । उ॒तेवा॑र॒ण्याः । अह॑रे॒व रू॒पेण॒ सम॑द्‌र्धयति ।

अथो॒ अह्न॑ ए॒वैष ब॒लिर्.ह्रि॑यते ॥ तदा॑हुः । अप॑शवो॒ वा ए॒ते ।

यद॑जा॒-वय॑श्चार॒ण्याश्च॑ । ए॒ते वै सर्वे॑ प॒शवः॑ । यद्ग॒व्या इति॑ ।

ग॒व्यान् प॒शूनु॑त्त॒मेऽह॒न्नाल॑भते । 39 (10)

T.B.3.9.9.3

तेनै॒वोभया᳚न् प॒शूनव॑रुन्धे ॥ प्रा॒जा॒प॒त्या भ॑वन्ति ।

अन॑भिजितस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ सौ॒रीर्नव॑ श्वे॒ताव॒शा अ॑नूब॒न्ध्या॑ भवन्ति ।

अ॒न्त॒त ए॒व ब॑ह्मवर्च॒समव॑रुन्धे ॥

सोमा॑य स्व॒राज्ञे॑-ऽनोवा॒हा-व॑न॒ड्वाहा॒विति॑ द्व॒न्द्विनः॑ प॒शूनाल॑भते ।

अ॒हो॒रा॒त्राणा॑-म॒भिजि॑त्यै ॥ प॒शुभि॒र्वा ए॒ष व्यृ॑द्ध्यते ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

छ॒ग॒लं क॒ल्माषं॑ किकिदी॒विं ँवि॑दी॒गय॒मिति॑ त्वा॒ष्ट्रान् प॒शूनाल॑भते ( ) ।

प॒शुभि॑रे॒वात्मान॒ꣳ॒ सम॑द्‌र्धयति ॥

ऋ॒तुभि॒र्वा ए॒ष व्यृ॑द्ध्यते । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

पि॒शङ्गा॒-स्त्रयो॑ वास॒न्ता इत्यृ॑तु-प॒शूनाल॑भते ।

ऋ॒तुभि॑रे॒-वात्मान॒ꣳ॒ सम॑द्‌र्धयति ॥ आ वा ए॒ष प॒शुभ्यो॑ वृश्च्यते ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । पर्य॑ग्निकृता॒ उथ्सृ॑ज॒न्त्यना᳚व्रस्काय ॥ 40 (18)

(ल॒भ्य॒न्ते॒ - ल॒भ॒ते॒ - त्वा॒ष्ट्रान् प॒शूनाल॑भते॒ऽष्टौ च॑) (A9)

T.B.3.9.10.1

प्र॒जाप॑ति-रकामयत म॒हान॑न्ना॒दः स्या॒मिति॑ ।

स ए॒ताव॑श्वमे॒धे म॑हि॒माना॑वपश्यत् । ताव॑गृह्णीत ।

ततो॒ वै स म॒हान॑न्ना॒दो॑-ऽभवत् ।

यः का॒मये॑त म॒हान॑न्ना॒दः स्या॒मिति॑ । स ए॒ताव॑श्वमे॒धे म॑हि॒मानौ॑ गृह्णीत ।

म॒हाने॒वान्ना॒दो भ॑वति ॥ य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्या॑ वै व॒पा । राजा॑ महि॒मा ।

यद्व॒पां म॑हि॒म्नोभ॒यतः॑ परि॒यज॑ति ( ) ।

यज॑मानमे॒व रा॒ज्येनो॑भ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति ॥

पु॒रस्ता᳚-थ्स्वाहाकारा॒ वा अ॒न्ये दे॒वाः ।

उ॒परि॑ष्टा-थ्स्वाहाकारा अ॒न्ये ।

ते वा ए॒तेऽश्व॑ ए॒व मेद्ध्य॑ उ॒भये-ऽव॑रुद्ध्यन्ते ।

यद्व॒पां म॑हि॒म्नोभ॒यतः॑ परि॒यज॑ति । ताने॒वोभया᳚न् प्रीणाति ॥ 41 (16)

(प॒रि॒यज॑ति॒ षट्च॑) (A10)

T.B.3.9.11.1

वै॒श्व॒दे॒वो वा अश्वः॑ । तं ँयत्प्रा॑जाप॒त्यं कु॒र्यात् । या दे॒वता॒ अपि॑भागाः ।

ता भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑द्‌र्धयेत् । दे॒वता᳚भ्यः स॒मदं॑ दद्ध्यात् ।

स्ते॒गान्-दᳺष्ट्रा᳚भ्यां म॒ण्डूका॒-ञ्जम्भ्ये॑-भि॒रिति॑ ।

आज्य॑-मव॒दानं॑ कृ॒त्वा प्र॑तिस॒ङ्ख्याय॒-माहु॑ती-र्जुहोति ।

या ए॒व दे॒वता॒ अपि॑भागाः । ता भा॑ग॒धेये॑न॒ सम॑द्‌र्धयति ।

न दे॒वता᳚भ्यः स॒मदं॑ दधाति ॥ 42 (10)

T.B.3.9.11.2

चतु॑र्दशै॒ता-न॑नुवा॒काञ्जु॑हो॒त्य-न॑न्तरित्यै ॥

प्र॒या॒साय॒ स्वाहेति॑ पञ्चद॒शम् । पञ्च॑दश॒ वा अ॑द्‌र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यः ।

अ॒द्‌र्ध॒मा॒स॒शः स॑म् ँवथ्स॒र आ᳚प्यते ॥ दे॒वा॒सु॒राः सम् ँय॑त्ता आसन्न् ।

ते᳚ऽबृवन्न॒ग्नयः॑ स्विष्ट॒कृतः॑ । अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य व॒यमु॑द्धा॒र-मुद्ध॑रामहै ।

अथै॒तान॒भि-भ॑वा॒मेति॑ । ते लोहि॑त॒-मुद॑हरन्त ।

ततो॑ दे॒वा अभ॑वन्न् । 43 (10)

T.B.3.9.11.3

पराऽसु॑राः । यथ्स्वि॑ष्ट॒कृद्भ्यो॒ लोहि॑तं जु॒होति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै ।

भव॑त्या॒त्मना᳚ । परा᳚ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥

गो॒मृ॒ग॒क॒ण्ठेन॑ प्रथ॒मा-माहु॑तिं जुहोति ।

प॒शवो॒ वै गो॑मृ॒गः । रु॒द्रो᳚ऽग्निः स्वि॑ष्ट॒कृत् ।

रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धाति । अथो॒ यत्रै॒षा-ऽऽहु॑तिर्. हू॒यते᳚ ।

न तत्र॑ रु॒द्रः प॒शून॒भिम॑न्यते ॥ 44 (10)

T.B.3.9.11.4

अ॒श्व॒श॒फेन॑ द्वि॒तीया॒-माहु॑तिं जुहोति । प॒शवो॒ वा एक॑शफम् ।

रु॒द्रो᳚ऽग्निः स्वि॑ष्ट॒कृत् । रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धाति ।

अथो॒ यत्रै॒षा-ऽऽहु॑तिर्. ह॒यते᳚ । न तत्र॑ रु॒द्रः प॒शून॒भिम॑न्यते ॥

अ॒य॒स्मये॑न कम॒ण्डलु॑ना तृ॒तीया᳚म् ।

आहु॑तिं जुहोत्या-य॒स्यो॑ वै प्र॒जाः । रु॒द्रो᳚ऽग्निः स्वि॑ष्ट॒कृत् ।

रु॒द्रादे॒व प्र॒जा अ॒न्तर्द॑धाति ( ) । अथो॒ यत्रै॒षा-ऽऽहु॑तिर्. हू॒यते᳚ ।

न तत्र॑ रु॒द्रः प्र॒जा अ॒भिम॑न्यते ॥ 45 (12)

(द॒धा॒ - त्यभ॑वन् - मन्यते - प्र॒जा अ॒न्तर् द॑धाति॒ द्वे च॑) (A11)

T.B.3.9.12.1

अश्व॑स्य॒ वा आल॑ब्धस्य॒ मेध॒ उद॑क्रामत् । तद॑श्वस्तो॒मीय॑-मभवत् ।

यद॑श्वस्तो॒मीयं॑ जु॒होति॑ । समे॑धमे॒वैन॒-माल॑भते ॥

आज्ये॑न जुहोति । मेधो॒ वा आज्य᳚म् । मेधो᳚ऽश्वस्तो॒मीय᳚म् ।

मेधे॑नै॒वास्मि॒न् मेधं॑ दधाति ॥ षटत्रꣳ॑शतं जुहोति ।

षटत्रꣳ॑शदक्षरा बृह॒ती । 46 (10)

T.B.3.9.12.2

बार्.ह॑ताः प॒शवः॑ । सा प॑शू॒नां मात्रा᳚ । प॒शूने॒व मात्र॑या॒ सम॑द्‌र्धयति ॥

ता यद्भूय॑सीर्वा॒ कनी॑यसीर्वा जुहु॒यात् । प॒शून्मात्र॑या॒ व्य॑द्‌र्धयेत् ।

षटत्रꣳ॑शतं जुहोति । षटत्रꣳ॑शदक्षरा बृह॒ती । बार्.ह॑ताः प॒शवः॑ ।

सा प॑शू॒नां मात्रा᳚ । प॒शूने॒व मात्र॑या॒ सम॑द्‌र्धयति ॥ 47 (10)

T.B.3.9.12.3

अ॒श्व॒स्तो॒मीयꣳ॑ हु॒त्वा द्वि॒पदा॑ जुहोति । द्वि॒पाद्वै पुरु॑षो॒ द्विप्र॑तिष्ठः ।

तदे॑नं प्रति॒ष्ठया॒ सम॑द्‌र्धयति ॥ तदा॑हुः ।

अ॒श्व॒स्तो॒मीयं॒ पूर्वꣳ॑ होत॒व्या(3)न् द्वि॒पदा(3) इति॑ ।

अश्वो॒ वा अ॑श्वस्तो॒मीय᳚म् । पुरु॑षो द्वि॒पदाः᳚ ।

अ॒श्व॒स्तो॒मीयꣳ॑ हु॒त्वा द्वि॒पदा॑ जुहोति । तस्मा᳚द्-द्वि॒पाच्चतु॑ष्पादमत्ति ।

अथो᳚ द्वि॒पद्ये॒व चतु॑ष्पदः॒ प्रति॑ष्ठापयति ( ) ॥ द्वि॒पदा॑ हु॒त्वा ।

नान्यामुत्त॑रा॒-माहु॑तिं जुहुयात् । यद॒न्यामुत्त॑रा॒-माहु॑तिं जुहु॒यात् ।

प्र प्र॑ति॒ष्ठाया᳚श्च्यवेत । द्वि॒पदा॑ अन्त॒तो ज॑होति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 48 (15)

(बृ॒ह॒ - त्य॑द्‌र्धयति - स्थापयति॒ पञ्च॑ च) (A12)

T.B.3.9.13.1

प्र॒जाप॑ति-रश्वमे॒ध-म॑सृजत । सो᳚-ऽस्माथ्सृ॒ष्टो-ऽपा᳚क्रामत् ।

तं ँय॑ज्ञ-क्र॒तुभि॒-रन्वै᳚च्छत् । तं ँय॑ज्ञ-क्र॒तुभि॒-र्नान्व॑विन्दत् ।

तमिष्टि॑भि॒-रन्वै᳚च्छत् । तमिष्टि॑भि॒-रन्व॑विन्दत् । तदिष्टी॑ना-मिष्टि॒त्वम् ।

यथ्सं॑ ँवथ्स॒र-मिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते । अश्व॑मे॒व तदन्वि॑च्छति ॥

सा॒वि॒त्रियो॑ भवन्ति । 49 (10)

T.B.3.9.13.2

इ॒यं ँवै स॑वि॒ता । यो वा अ॒स्यां नश्य॑ति॒ यो नि॒लय॑ते ।

अ॒स्यां ँवाव तं ँवि॑न्दन्ति । न वा इ॒मां कश्च॒नेत्या॑हुः ।

ति॒र्यङ्नोद्‌र्ध्वो-ऽत्ये॑तुमर्.ह॒तीति॑ । यथ्सा॑वि॒त्रियो॒ भव॑न्ति ।

स॒वि॒तृ-प्र॑सूत ए॒वैन॑मिच्छति ॥

ई॒श्व॒रो वा अश्वः॒ प्रमु॑क्तः॒ परां᳚ परा॒वतं॒ गन्तोः᳚ ।

यथ्सा॒यं धृती᳚र्जु॒होति॑ । अश्व॑स्य॒ यत्यै॒ धृत्यै᳚ ॥ 50 (10)

T.B.3.9.13.3

यत्प्रा॒तरिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते । अश्व॑मे॒व तदन्वि॑च्छति ।

यथ्सा॒यं धृती᳚र्जु॒होति॑ । अश्व॑स्यै॒व यत्यै॒ धृत्यै᳚ ।

तस्मा᳚थ्सा॒यं प्र॒जाः क्षे॒म्या॑ भवन्ति ॥ यत्प्रा॒त-रिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते ।

अश्व॑मे॒व तदन्वि॑च्छति । तस्मा॒द्दिवा॑ नष्टै॒ष ए॑ति ॥

यत्प्रा॒तरिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते सा॒यं धृती᳚र्जु॒होति॑ ।

अ॒हो॒रा॒त्राभ्या॑-मे॒वैन॒-मन्वि॑च्छति ( ) ।

अथो॑ अहोरा॒त्राभ्या॑-मे॒वास्मै॑ योगक्षे॒मं क॑ल्पयति ॥ 51 (11)

(भ॒व॒न्ति॒ - धृत्या॑ - एन॒ मन्वि॑च्छ॒त्येकं॑ च) (A13)

T.B.3.9.14.1

अप॒ वा ए॒तस्मा॒च्छ्री रा॒ष्ट्रं क्रा॑मति । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

ब्रा॒ह्म॒णौ वी॑णागा॒थिनौ॑ गायतः । श्रि॒या वा ए॒तद् रू॒पम् । यद्वीणा᳚ ।

श्रिय॑-मे॒वास्मि॒-न्तद्ध॑त्तः । य॒दा खलु॒ वै पुरु॑षः॒ श्रिय॑मश्नु॒ते ।

वीणा᳚ऽस्मै वाद्यते ॥ तदा॑हुः ।

यदु॒भौ ब्रा᳚ह्म॒णौ गाये॑ताम् । 52 (10)

T.B.3.9.14.2

प्र॒भ्रꣳशु॑का-ऽस्मा॒च्छ्रीः स्या᳚त् । न वै ब्रा᳚ह्म॒णे श्री र॑मत॒ इति॑ ।

ब्रा॒ह्म॒णो᳚ऽन्यो गाये᳚त् । रा॒ज॒न्यो᳚ऽन्यः ।

ब्रह्म॒ वै ब्रा᳚ह्म॒णः । क्ष॒त्रꣳ रा॑ज॒न्यः॑ ।

तथा॑ हास्य॒ ब्रह्म॑णा च क्ष॒त्रेण॑ चोभ॒यतः॒ श्रीः परि॑गृहीता भवति ॥

तदा॑हुः । यदु॒भौ दिवा॒ गाये॑ताम् । अपा᳚स्माद् रा॒॒ष्ट्रं क्रा॑मेत् । 53 (10)

T.B.3.9.14.3

न वै ब्रा᳚ह्म॒णे रा॒ष्ट्रꣳ र॑मत॒ इति॑ । य॒दा खलु॒ वै राजा॑ का॒मय॑ते ।

अथ॑ ब्राह्म॒णं जि॑नाति । दिवा᳚ ब्राह्म॒णो गा॑येत् । नक्तꣳ॑ राज॒न्यः॑ ।

ब्रह्म॑णो॒ वै रू॒पमहः॑ । क्ष॒त्रस्य॒ रात्रिः॑ ।

तथा॑ हास्य॒ ब्रह्म॑णा च क्ष॒त्रेण॑ चोभ॒यतो॑ रा॒ष्ट्रं परि॑गृहीतं भवति ॥

इत्य॑ददा॒ इत्य॑यजथा॒ इत्य॑पच॒ इति॑ ब्राह्म॒णो गाये᳚त् ।

इ॒ष्टा॒पू॒र्तं ँवै ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ । 54 (10)

T.B.3.9.14.4

इ॒ष्टा॒पू॒र्ते-नै॒वैन॒ꣳ॒ स सम॑द्‌र्धयति ॥

इत्य॑जिना॒ इत्य॑युद्ध्यथा॒ इत्य॒मुꣳ स॑ङ्ग्रा॒म-म॑ह॒न्निति॑ राज॒न्यः॑ ।

यु॒द्धं ँवै रा॑ज॒न्य॑स्य । यु॒द्धेनै॒वैन॒ꣳ॒ स सम॑द्‌र्धयति ॥

अक्लृ॑प्ता॒ वा ए॒तस्य॒र्तव॒ इत्या॑हुः । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑त॒ इति॑ ।

ति॒स्रो᳚ऽन्यो गाय॑ति ति॒स्रो᳚ऽन्यः । षट्थ्सम्प॑द्यन्ते । षड्वा ऋ॒तवः॑ ।

ऋ॒तूने॒वास्मै॑ कल्पयतः ( ) ॥ ताभ्याꣳ॑ स॒ᳺ॒स्थाया᳚म् ।

अ॒नो॒यु॒क्ते च॑ श॒ते च॑ ददाति । श॒तायुः॒ पुरु॑षः श॒तेन्द्रि॑यः ।

आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठति ॥ 55 (14)

(गाये॑ताम् - क्रामेद् - ब्राह्म॒णस्य॑ - कल्पयतश्च॒त्वारि॑ च) (A14)

T.B.3.9.15.1

सर्वे॑षु॒ वा ए॒षु लो॒केषु॑ मृ॒त्यवो॒ऽन्वाय॑त्ताः ।

तेभ्यो॒ यदाहु॑ती॒र्न जु॑हु॒यात् । लो॒के लो॑क एनं मृ॒त्युर्वि॑न्देत् ।

मृ॒त्यवे॒ स्वाहा॑ मृ॒त्यवे॒ स्वाहेत्य॑भि पू॒र्वमाहु॑ती-र्जुहोति ।

लो॒काल्लो॑कादे॒व मृ॒त्युमव॑यजते । नैनं॑ ँलो॒के ला॑के मृ॒त्युर्वि॑न्दति ॥

यद॒मुष्मै॒ स्वाहा॒ऽमुष्मै॒ स्वाहेति॒ जुह्व॑थ्सं॒ चक्षी॑त ।

ब॒हुं मृ॒त्युम॒मित्रं॑ कुर्वीत । मृ॒त्यवे॒ स्वाहेत्येक॑स्मा ए॒वैका᳚-ञ्जुहुयात् ।

एको॒ वा अ॒मुष्मि॑न् ँला॒के मृ॒त्युः । 56 (10)

T.B.3.9.15.2

अ॒श॒न॒या॒ मृ॒त्युरे॒व । तमे॒वामुष्मि॑न् ँलो॒केऽव॑यजते ॥

भ्रू॒ण॒ह॒त्यायै॒ स्वाहेत्य॑वभृ॒थ आहु॑तिं जुहोति ।

भ्रू॒ण॒ह॒त्यामे॒ वा व॑यजते ॥ तदा॑हुः । यद्भ्रू॑णह॒त्या ऽपा॒त्र्याऽथ॑ ।

कस्मा᳚द्-य॒ज्ञेऽपि॑ क्रियत॒ इति॑ ॥

अमृ॑त्यु॒र्वा अ॒न्यो भ्रू॑णह॒त्याया॒ इत्या॑हुः ।

भ्रू॒ण॒ह॒त्या वाव मृ॒त्युरिति॑ ।

यद्भ्रू॑णह॒त्यायै॒ स्वाहेत्य॑वभृ॒थ आहु॑तिं जु॒होति॑ ॥ 57 (10)

T.B.3.9.15.3

मृ॒त्युमे॒ वा हु॑त्या तर्पयि॒त्वा प॑रि॒पाणं॑ कृ॒त्वा ।

भ्रू॒ण॒घ्ने भे॑ष॒जं क॑रोति ॥ ए॒ताꣳ ह॒ वै मु॑ण्डि॒भ औ॑दन्य॒वः ।

भ्रू॒ण॒ह॒त्यायै॒ प्राय॑श्चित्तिं ँवि॒दाञ्च॑कार ।

यो हा॒स्यापि॑ प्र॒जायां᳚ ब्राह्म॒णꣳ हन्ति॑ । सर्व॑स्मै॒ तस्मै॑ भेष॒जं क॑रोति ॥

जु॒म्ब॒काय॒ स्वाहेत्य॑वभृ॒थ उ॑त्त॒मामाहु॑तिं जुहोति ।

वरु॑णो॒ वै जु॑म्ब॒कः । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒-मव॑यजते ॥

ख॒ल॒तेर्वि॑क्लि॒धस्य॑ शु॒क्लस्य॑ पिङ्गा॒क्षस्य॑ मू॒द्‌र्धञ्जु॑होति ( ) ।

ए॒तद्वै वरु॑णस्य रू॒पं । रू॒पेणै॒व वरु॑ण॒मव॑यजते ॥ 58 (12)

(लो॒के मृ॒त्युर् - जु॒होति॑ - मू॒द्‌र्धञ्जु॑होति॒ द्वे च॑) (A15)

T.B.3.9.16.1

वा॒रु॒णो वा अश्वः॑ । तं दे॒वत॑या॒ व्य॑द्‌र्धयति । यत्प्रा॑जाप॒त्यं क॒रोति॑ ।

नमो॒ राज्ञे॒ नमो॒ वरु॑णा॒येत्या॑ह । वा॒रु॒णो वा अश्वः॑ ।

स्वयै॒वैनं॑ दे॒वत॑या॒ सम॑द्‌र्धयति ॥ नमोऽश्वा॑य॒ नमः॑ प्र॒जाप॑तय॒ इत्या॑ह ।

प्रा॒जा॒प॒त्यो वा अश्वः॑ । स्वयै॒वैनं॑ दे॒वत॑या॒ सम॑द्‌र्धयति ॥

नमोऽधि॑पतय॒ इत्या॑ह । 59 (10)

T.B.3.9.16.2

धर्मो॒ वा अधि॑पतिः । धर्म॑मे॒वा-व॑रुन्धे ॥

अधि॑पति-र॒स्यधि॑पतिं मा कु॒र्वधि॑पतिर॒हं प्र॒जानां᳚ भूयास॒-मित्या॑ह ।

अधि॑पति-म॒वैनꣳ॑ समा॒नानां᳚ करोति ॥ मां ध॑हि॒ मयि॑ ध॒हीत्या॑ह ।

आ॒शिष॑मे॒वैतामाशा᳚स्ते ॥ उ॒पाकृ॑ताय॒ स्वाहेत्यु॒पाकृ॑ते जुहोति ।

आल॑ब्धाय॒ स्वाहेति॒ नियु॑क्ते जुहोति ।

हु॒ताय॒ स्वाहेति॑ हु॒ते जु॑होति ।

ए॒षां ँलो॒काना॑-म॒भिजि॑त्यै ॥ 60 (10)

T.B.3.9.16.3

प्र वा ए॒ष ए॒भ्यो लो॒केभ्य॑श्च्यवते । यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

आ॒ग्ने॒य-मै᳚न्द्रा॒ग्न-मा᳚श्वि॒नम् । तान् प॒शूनाल॑भते॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥

यदा᳚ऽग्ने॒यो भव॑ति । अ॒ग्निः सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑ ए॒वाव॑रुन्धे ॥

ब्रह्म॒ वा अ॒ग्निः । क्ष॒त्रमिन्द्रः॑ । यदै᳚न्द्रा॒ग्नो भव॑ति । 61 (10)

T.B.3.9.16.4

ब्र॒ह्म॒क्ष॒त्रे ए॒वाव॑रुन्धे ॥ यदा᳚ऽश्वि॒नो भव॑ति । आ॒शिषा॒मव॑रुद्ध्यै ॥

त्रयो॑ भवन्ति । त्रय॑ इ॒मे लो॒काः । ए॒ष्वे॑व लो॒केषु॒ प्रति॑तिष्ठति ॥

अ॒ग्नये-ऽꣳ॑हो॒मुचे॒-ऽष्टाक॑पाल॒ इति॒ दश॑हविष॒मिष्टिं॒ निर्व॑पति ।

दशा᳚क्षरा वि॒राट् । अन्नं॑ ँवि॒राट् । वि॒राजै॒-वान्नाद्य॒-मव॑रुन्धे ( ) ॥

अ॒ग्नेर्म॑न्वे प्रथ॒मस्य॒ प्रचे॑तस॒ इति॑ याज्यानुवा॒क्या॑

भवन्ति सर्व॒त्वाय॑ ॥ 62 (11)

(अधि॑पतय॒ इत्या॑ - हा॒भिजि॑त्या - ऐन्द्रा॒ग्नो भव॑ति - रुन्ध॒ एकं॑ च) (A16)

T.B.3.9.17.1

यद्यश्व॑मुप॒तप॑द्वि॒न्देत् । आ॒ग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पालं॒ निर्व॑पेत् ।

सौ॒म्यं च॒रुम् । सा॒वि॒त्र-म॒ष्टाक॑पालम् ॥ यदा᳚ग्ने॒यो भव॑ति ।

अ॒ग्निः सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता॑-भिरे॒वैनं॑ भिषज्यति ॥

यथ्सौ॒म्यो भव॑ति । सोमो॒ वा ओष॑धीना॒ꣳ॒ राजा᳚ ।

याभ्य॑ ए॒वैनं॑ ँवि॒न्दति॑ । 63 (10)

T.B.3.9.17.2

ताभि॑रे॒वैनं॑ भिषज्यति ॥ यथ्सा॑वि॒त्रो भव॑ति ।

स॒वि॒तृप्र॑सूत ए॒वैनं॑ भिषज्यति ॥ ए॒ताभि॑रे॒वैनं॑ दे॒वता॑भिर्-भिषज्यति ।

अ॒ग॒दो है॒व भ॑वति ॥ पौ॒ष्णं च॒रुं निर्व॑पेत् । यदि॑ श्लो॒णः स्यात् ।

पू॒षा वै श्लौण्य॑स्य भि॒षक् । स ए॒वैनं॑ भिषज्यति ।

अश्लो॑णो है॒व भ॑वति ॥ 64 (10)

T.B.3.9.17.3

रौ॒द्रं च॒रुं निर्व॑पेत् । यदि॑ मह॒ती दे॒वता॑-ऽभि॒मन्ये॑त ।

ए॒त॒द्दे॒व॒त्यो॑ वा अश्वः॑ । स्वयै॒वैनं॑ दे॒वत॑या भिषज्यति ।

अ॒ग॒दो है॒व भ॑वति ॥

वै॒श्वा॒न॒रं द्वाद॑श-कपालं॒ निर्व॑पेन्मृगाख॒रे यदि॒ नागच्छे᳚त् ।

इ॒यं ँवा अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रः । इ॒यमे॒वैन॑-म॒र्चिभ्यां᳚ परि॒रोध॒मान॑यति ।

आ है॒व सुत्य॒मह॑-र्गच्छति ॥ यद्य॑धी॒यात् । 65 (10)

T.B.3.9.17.4

अ॒ग्नये-ऽꣳ॑हो॒मुचे॒ऽष्टाक॑पालः । सौ॒र्यं पयः॑ । वा॒य॒व्य॑ आज्य॑भागः ॥

यज॑मानो॒ वा अश्वः॑ । अꣳह॑सा॒ वा ए॒ष गृ॑ही॒तः ।

यस्याश्वो॒ मेधा॑य॒ प्रोक्षि॑तो॒-ऽद्ध्येति॑ । यदꣳ॑हो॒मुचे॑ नि॒र्वप॑ति ।

अꣳह॑स ए॒व तेन॑ मुच्यते ॥ यज॑मानो॒ वा अश्वः॑ ।

रेत॑सा॒ वा ए॒ष व्यृ॑द्ध्यते । 66 (10)

T.B.3.9.17.5

यस्याश्वो॒ मेधा॑य॒ प्रोक्षि॑तो॒-ऽद्ध्येति॑ । सौ॒र्यꣳ रेतः॑ ।

यथ्सौ॒र्यं पयो॒ भव॑ति । रेत॑सै॒वैन॒ꣳ॒ स सम॑द्‌र्धयति ॥

यज॑मानो॒ वा अश्वः॑ । गर्भै॒र्वा ए॒ष व्यृ॑द्ध्यते ।

यस्याश्वो॒ मेधा॑य॒ प्रोक्षि॑तो॒-ऽद्ध्येति॑ । वा॒य॒व्या॑ गर्भाः᳚ ।

यद्वा॑य॒व्य॑ आज्य॑भागो॒ भव॑ति । गर्भै॑रे॒वैन॒ꣳ॒ स सम॑द्‌र्धयति ( ) ॥

अथो॒ यस्यै॒षा-ऽश्व॑मे॒धे प्राय॑श्चित्तः क्रि॒यते᳚ ।

इ॒ष्ट्वा वसी॑यान् भवति ॥ 67 (12) (वि॒न्द - त्यश्लो॑णो है॒व भ॑व -

त्यधी॒या - दृ॑द्ध्यते॒ - गर्भै॑रे॒वैन॒ꣳ॒ स सम॑द्‌र्धयति॒ द्वे च॑) (A17)

T.B.3.9.18.1

तदा॑हुः । द्वाद॑श ब्रह्मौद॒नान् थ्सᳺस्थि॑त॒ निर्व॑पेत् ।

द्वा॒द॒शभि॒र्वेष्टि॑भि॒-र्यजे॒तेति॑ ॥ यदिष्टि॑-भि॒र्यजे॑त ।

उ॒प॒नामु॑क एनं ँय॒ज्ञः स्या᳚त् । पापी॑या॒ᳺ॒स्तु स्या᳚त् ।

आ॒प्तानि॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाꣳ॑सि । य ई॑जा॒नः ।

तानि॒ क ए॒ताव॑दाशु॒ पुनः॒ प्रयु॑ञ्जी॒तेति॑ ।

सर्वा॒ वै सᳺस्थि॑ते य॒ज्ञे वागा᳚प्यते । 68 (10)

T.B.3.9.18.2

साऽऽप्ता भ॑वति या॒तया᳚म्नी । क्रू॒रीकृ॑तेव॒ हि भव॒त्यरु॑ष्कृता ।

सा न पुनः॑ प्र॒युज्येत्या॑हुः ॥

द्वाद॑शै॒व ब्र॑ह्मौद॒नान् थ्सᳺस्थि॑ते॒ निर्व॑पेत् ।

प्र॒जाप॑ति॒र्वा ओ॑द॒नः । य॒ज्ञः प्र॒जाप॑तिः ।

उ॒प॒नामु॑क एनं ँय॒ज्ञो भ॑वति ।

न पापी॑यान् भवति ॥ द्वाद॑श भवन्ति ।

द्वाद॑श॒ मासाः᳚ सम् ँवथ्स॒रः ( ) ।

स॒म् ँव॒थ्स॒र ए॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ 69 (11)

(आ॒प्य॒ते॒ - स॒म् ँव॒थ्स॒र एकं॑ च) (A18)

T.B.3.9.19.1

ए॒ष वै वि॒भूर्नाम॑ य॒ज्ञः । सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॑ वि॒भु भ॑वति ।

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ ए॒ष वै प्र॒भूर्नाम॑ य॒ज्ञः ।

सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॑ प्र॒भु भ॑वति । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥

ए॒ष वा ऊर्ज॑स्वा॒न्नाम॑ य॒ज्ञः । सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्रोर्ज॑स्व-द्भवति ।

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ ए॒ष वै पय॑स्वा॒न्नाम॑ य॒ज्ञः । 70 (10)

T.B.3.9.19.2

सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॒ पय॑स्व-द्भवति । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥

ए॒ष वै विधृ॑तो॒ नाम॑ य॒ज्ञः । सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॒ विधृ॑तं भवति ।

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ ए॒ष वै व्यावृ॑त्तो॒ नाम॑ य॒ज्ञः ।

सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॒ व्यावृ॑त्तं भवति । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥

ए॒ष वै प्रति॑ष्ठितो॒ नाम॑ य॒ज्ञः ।

सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॒ प्रति॑ष्ठितं भवति । 71 (10)

T.B.3.9.19.3

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ ए॒ष वै ते॑ज॒स्वी नाम॑ य॒ज्ञः ।

सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॑ तेज॒स्वि भ॑वति । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥

ए॒॒ष वै ब्र॑ह्मवर्च॒सी नाम॑ य॒ज्ञः ।

आ ह॒ वै तत्र॑ ब्राह्म॒णो ब्र॑ह्मवर्च॒सी जा॑यते । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥

ए॒ष वा अ॑तिव्या॒धी नाम॑ य॒ज्ञः ।

आ ह॒ वै तत्र॑ राज॒न्यो॑-ऽतिव्या॒धी जा॑यते । यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ( ) ॥

ए॒ष वै दी॒र्घो नाम॑ य॒ज्ञः । दी॒र्घायु॑षो ह॒ वै तत्र॑ मनु॒ष्या॑ भवन्ति ।

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ ए॒ष वै क्लृ॒प्तो नाम॑ य॒ज्ञः ।

कल्प॑ते ह॒ वै तत्र॑ प्र॒जाभ्यो॑ योगक्षे॒मः ।

यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते ॥ 72 (16)

(पय॑स्वा॒न्नाम॑ य॒ज्ञः - प्रति॑ष्ठितं भवति॒ - यत्रै॒तेन॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑न्ते॒ षट्च॑) (A19)

Special Korvai

(ए॒ष वै वि॒भूः प्र॒भूरूर्ज॑स्वा॒न् पय॑स्वा॒न्॒. विधृ॑तो॒ व्यावृ॑त्तः॒ प्रति॑ष्ठितस्तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒स्य॑तिव्या॒धी दी॒र्घः क्लु॒प्तो द्वाद॑श)

T.B.3.9.20.1

ता॒र्प्येणाश्व॒ꣳ॒ संज्ञ॑पयन्ति । य॒ज्ञो वै ता॒र्प्यम् ।

य॒ज्ञेनै॒वैन॒ꣳ॒ सम॑द्‌र्धयन्ति ॥ या॒मेन॒ साम्ना᳚ प्रस्तो॒ता-ऽनूप॑तिष्ठते ।

य॒म॒लो॒क-मे॒वैनं॑ गमयति ॥

ता॒र्प्ये च॑ कृत्त्यधीवा॒से चाश्व॒ꣳ॒ संज्ञ॑पयन्ति ।

ए॒तद्वै प॑शू॒नाꣳ रू॒पम् । रू॒पेणै॒व प॒शूनव॑रुन्धे ॥

हि॒र॒ण्य॒क॒शि॒पु भ॑वति । तेज॒सो-ऽव॑रुद्ध्यै ॥ 73 (10)

T.B.3.9.20.2

रु॒क्मो भ॑वति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या-नु॑ख्यात्यै ॥ अश्वो॑ भवति ।

प्र॒जाप॑ते॒-राप्त्यै᳚ ॥ अ॒स्य वै लो॒कस्य॑ रू॒पं ता॒र्प्यम् ।

अ॒न्तरि॑क्षस्य कृत्त्यधीवा॒सः । दि॒वो हि॑रण्यकशि॒पु ।

आ॒दि॒त्यस्य॑ रु॒क्मः । प्र॒जाप॑ते॒रश्वः॑ ।

इ॒ममे॒व लो॒कं ता॒र्प्येणा᳚प्नोति ( ) । 74 (10)

T.B.3.9.20.3

अ॒न्तरि॑क्षं कृत्यधीवा॒सेन॑ । दिवꣳ॑ हिरण्यकशि॒पुना᳚ ।

आ॒दि॒त्यꣳ रु॒क्मेण॑ ।

अश्वे॑नै॒व मेद्ध्ये॑न प्र॒जाप॑तेः॒ सायु॑ज्यꣳ सलो॒कता॑-माप्नोति ॥

ए॒तासा॑मे॒व दे॒वता॑ना॒ꣳ॒ सायु॑ज्यम् ।

सा॒र्ष्टिताꣳ॑ समान लो॒कता॑माप्नोति ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । य उ॑ चैनमे॒वं ँवेद॑ ॥ 75 (8)

(अव॑रुद्ध्या - आप्नोत्य॒ -+ष्टौ च॑) (A20)

T.B.3.9.21.1

आ॒दि॒त्याश्चाङ्गि॑रसश्च सुव॒र्गे लो॒के᳚ऽस्पद्‌र्धन्त । तेऽङ्गि॑रस आदि॒त्येभ्यः॑ ।

अ॒मुमा॑दि॒त्य-मश्वᳺ॑ श्वे॒तं भू॒तं दक्षि॑णा-मनयन्न् । ते᳚ऽबृवन्न् ।

यं नोऽन᳚ष्ट । स वर्यो॑ऽभू॒दिति॑ । तस्मा॒दश्व॒ꣳ॒ सव॒र्येत्या-ह्व॑यन्ति ।

तस्मा᳚द्य॒ज्ञे वरो॑ दीयते ॥ यत्प्र॒जाप॑ति॒-राल॒ब्धो-ऽश्वो-ऽभ॑वत् ।

तस्मा॒दश्वो॒ नाम॑ ॥ 76 (10)

T.B.3.9.21.2

यच्छ्वय॒दरु॒रासी᳚त् । तस्मा॒दर्वा॒ नाम॑ ॥

यथ्स॒द्यो वाजा᳚न् थ्स॒मज॑यत् । तस्मा᳚द्वा॒जी नाम॑ ॥

यदसु॑राणां ँलो॒कानाद॑त्त । तस्मा॑दादि॒त्यो नाम॑ ॥

अ॒ग्निर्वा अ॑श्वमे॒धस्य॒ योनि॑रा॒यत॑नम् । सूर्यो॒-ऽग्नेर्योनि॑-रा॒यत॑नम् ।

यद॑श्वमे॒धे᳚-ऽग्नौ चित्य॑ उत्तरवे॒दि-मु॑प॒वप॑ति ।

योनि॑-मन्तमे॒वैन॑-मा॒यत॑नवन्तं करोति ॥ 77 (10)

T.B.3.9.21.3

योनि॑-माना॒यत॑नवान् भवति । स ए॒वं ँवेद॑ ॥

प्रा॒णा॒पा॒नौ वा ए॒तौ दे॒वाना᳚म् । यद॑र्काश्वमे॒धौ ।

प्रा॒णा॒पा॒नावे॒वाव॑रुन्धे ॥ ओजो॒ बलं॒ ँवा ए॒तौ दे॒वाना᳚म् ।

यद॑र्काश्वमे॒धौ । ओजो॒ बल॑मे॒वाव॑रुन्धे ॥

अ॒ग्निर्वा अ॑श्वमे॒धस्य॒ योनि॑-रा॒यत॑नम् ।

सूर्यो॒-ऽग्नेर्योनि॑-रा॒यत॑नम् ( ) ।

यद॑श्वमे॒धे᳚-ऽग्नौ चित्य॑ उत्तरवे॒दिं चि॒नोति॑ ।

ताव॑र्काश्वमे॒धौ । अ॒र्का॒श्व॒मे॒धावे॒वा व॑रुन्धे ।

अथो॑ अर्काश्व-मे॒धयो॑रे॒व प्रति॑तिष्ठति ॥ 78 (14)

(नाम॑ - करोति॒ - सूर्यो॒ऽग्नेर्योनि॑रा॒यत॑नम् च॒त्वारि॑ च) (A21)

T.B.3.9.22.1

प्र॒जाप॑तिं॒ ँवै दे॒वाः पि॒तर᳚म् । प॒शुं भू॒तं मेधा॒याल॑भन्त ।

तमा॒लभ्योपा॑वसन्न् । प्रा॒तर्यष्टा᳚स्मह॒ इति॑ ।

एकं॒ ँवा ए॒तद्दे॒वाना॒महः॑ । यथ्स॑म् ँवथ्स॒रः ।

तस्मा॒दश्वः॑ पु॒रस्ता᳚-थ्सम् ँवथ्स॒र आल॑भ्यते ॥

यत्प्र॒जाप॑ति॒-राल॒ब्धो-ऽश्वोऽभ॑वत् । तस्मा॒दश्वः॑ ।

यथ्स॒द्यो मेधोऽभ॑वत् । 79 (10)

T.B.3.9.22.2

तस्मा॑दश्वमे॒धः ॥ वेदु॒को-ऽश्व॑मा॒शुं भ॑वति । य ए॒वं वेद॑ ॥

यद्वै तत्प्र॒जाप॑ति॒-राल॒ब्धो-ऽश्वोऽभ॑वत् ।

तस्मा॒दश्वः॑ प्र॒जाप॑तेः पशू॒ना-मनु॑रूपतमः ॥

आऽस्य॑ पु॒त्रः प्रति॑रूपो जायते । य ए॒वं ँवेद॑ ॥

सर्वा॑णि भू॒तानि॑ स॒भृन्त्याल॑भते ।

समे॑नं दे॒वा-स्तेज॑से ब्रह्मवर्च॒साय॑ भरन्ति ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । 80 (10)

T.B.3.9.22.3

य उ॑ चैनमे॒वं ँवेद॑ ॥ ए॒तद्वै तद्दे॒वा ए॒तां दे॒वता᳚म् ।

प॒शुं भू॒तं मेधा॒याल॑भन्त । य॒ज्ञम॒व । य॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञम॑यजन्त दे॒वाः ।

का॒म॒प्रं य॒ज्ञम॑ कुर्वत । ते॑ऽमृत॒त्वम॑कामयन्त ।

त॑ऽमृत॒त्व-म॑गच्छन्न् ॥ यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते ।

दे॒वाना॑मे॒वा-य॑नेनैति। 81 (10)

T.B.3.9.22.4

प्रा॒जा॒प॒त्येनै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते काम॒प्रेण॑ । अपु॑नर्मारमे॒व ग॑च्छति ॥

ए॒तस्य॒ वै रू॒पेण॑ पु॒रस्ता᳚-त्प्राजाप॒त्य-मृ॑ष॒भं तू॑प॒रं

ब॑हुरू॒प-माल॑भते ।

सर्वे᳚भ्यः॒ कामे᳚भ्यः । सर्व॒स्याप्त्यै᳚ ।

सर्व॑स्य॒ जित्यै᳚ ॥ सर्व॑मे॒व तेना᳚प्नोति । सर्वं॑ जयति ।

यो᳚ऽश्वमे॒धेन॒ यज॑ते । य उ॑ चैनमे॒वं ँवेद॑ ( ) ॥ 82 (10)

(मेधोऽभ॑व॒द् - यज॑त - एति॒ - वेद॑) (A22)

T.B.3.9.23.1

यो वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य॒ लोम॑नी॒ वेद॑ ।

अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य॒ लोमं॑ ँलोमञ्जुहोति ।

अ॒हो॒रा॒त्रे वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य॒ लोम॑नी । यथ्सा॒यं प्रा॑तर्जु॒होति॑ ।

अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य॒ लोमं॑ ँलोमञ्जुहोति ।

ए॒तद॑नुकृति हस्म॒ वै पु॒रा । अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य॒ लोमं॑ ँलोमञ्जुह्वति ॥

यो वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य प॒दे वेद॑ ।

अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य प॒दे प॑दे जुहोति ।

द॒र्॒.श॒पू॒र्ण॒मा॒सौ वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य प॒दे । 83 (10)

T.B.3.9.23.2

यद्द॑र्.शपूर्णमा॒सौ यज॑ते । अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य प॒दे प॑दे जुहोति ।

ए॒तद॑नुकृति ह स्म॒ वै पु॒रा । अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य प॒दे प॑दे जुह्वति ॥

यो वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य वि॒वर्त॑नं॒ ँवेद॑ ।

अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य वि॒वर्त॑ने विवर्तने जुहोति ।

अ॒सौ वा आ॑दि॒त्योऽश्वः॑ । स आ॑हव॒नीय॒-माग॑च्छति ।

तद्विव॑र्तते । यद॑ग्निहो॒त्रं जु॒होति॑ ( ) ।

अश्व॑स्यै॒व मेद्ध्य॑स्य वि॒वर्त॑ने विवर्तने जुहोति ।

ए॒तद॑नुकृति ह स्म॒ वै पु॒रा ।

अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य वि॒वर्त॑ने विवर्तने जुह्वति ॥ 84 (13)

(प॒दे - अ॑ग्निहो॒त्रं जु॒होति॒ त्रीणि॑ च) (A23)

Prapaataka Korvai with starting Padams of 1 to 23 Anuvaakams :-

(प्र॒जाप॑ति॒स्तम॑ष्टाद॒शिभिः॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयतो॒भा - व॒स्मै - यु॒ञ्जन्ति॒-तेज॒सा - ऽप॑ प्रा॒णा - अप॒ श्रीरू॒द्‌र्ध्वम् - प्र॒जाप॑तिः प्रे॒णाऽनु॑ - प्रथ॒मेन॑ - प्र॒जाप॑तिरकामयत म॒हान्. - वै᳚श्वदे॒वो वा अश्वो - ऽश्व॑स्य - प्र॒जाप॑ति॒स्तं ँय॑ज्ञक्र॒तुभि॒ - रप॒ श्रीर्ब्रा᳚ह्म॒णौ - सर्वे॑षु- वारु॒णो - यद्यश्व॒म् - तदा॑हु- रे॒ष वै वि॒भू - स्ता॒र्प्येणा॑- दि॒त्याः - प्र॒जाप॑तिं पि॒तरं॒ - ँयो वा अश्व॑स्य॒ मेद्ध्य॑स्य॒ लोम॑नी॒ त्रयो॑विꣳशतिः)

Korvai with starting Padams of 1, 11, 21 Series of Dasinis :-

(प्र॒जाप॑तिर॒ - स्मिन् ँलो॒क - उ॑त्तर॒तः - श्रिय॑मे॒व - प्र॒जाप॑तिरकामयत म॒हान्.-यत् प्रा॒तः - प्र वा ए॒ष ए॒भ्यो

लो॒केभ्यः॒- सर्वꣳ॑ ह॒ वै तत्र॒ पय॑स्व॒द्य -उ॑ चैनमे॒वं ँवेद॑ च॒त्वार्यशी॑तिः)

First अन्द् ळस्त् फदम् 3rd आश्तकम् 9th प्रपातकम् ः-

(प्र॒जाप॑तिरश्वमे॒धं - जु॑ह्वति)

॥ हरिः ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके नवमः प्रपाठकः समाप्तः ॥

++++++++++++++++++++

ओं नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः

श्री गुरुभ्यो नमः, ह॒रिः॒ ओं

3. कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टकं